Wybierz język

polski

Zamknij

cmentarz: Powązki, Warszawa
fotografia: Jacek Michiej
Cieszyn

Stary Cmentarz żydowski w Cieszynie

Galeria
Edytuj opis cmentarza
Dodaj zdjęcia
Piękny cmentarz
Liczba internautów, którzy uznali ten cmentarz za jeden z najpiękniejszych polskich cmentarzy wynosi 0.

Jeśli Ty również uważasz, że to jeden z najpięknijszych polskich cmentarzy wybierz przycisk Piękny cmentarz i oddaj swój głos.

Ranking polskich cmentarzy według liczby głosów jest prezentowany w zakłądce Polskie cmentarze.
Zaznacz poniższą opcję jeśli uważasz, że ten cmentarz jest jednym z najpiękniejszych polskich cmentarzy.

Twój głos wpłynie na pozycję cmentarza w rankingu najpiękniejszych polskich cmentarzy prezentowanym na stronie.

Zamknij

Wróć do strony glównej
Stary Cmentarz Żydowski przy ulicy Hażlaskiej 39 w Cieszynie jest jedną z dwóch (obok Nowego Cmentarza Żydowskiego) izraelickich nekropolii w mieście i zarazem najstarszą z nich.

Grunt pod cmentarz został zakupiony w 1647 r. i od tego czasu należał do rodziny SingerówBurchard podaje datę powstania cmentarza jako XVIII w.. W 1785 r. cmentarz przestał być własnością prywatną - został sprzedany gminie żydowskiej w Cieszynie. Ostatni pochówek na terenie cmentarza odbył się w 1928 r. W 1986 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków. Cmentarz obecnieDane na rok 2009 należy do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej.

Do dziśDane na rok 2009 na terenie cmentarza zachowało się ponad 1500 nagrobkówBurchard podaje liczbę zachowanych nagrobków jako około 500.. Cmentarz ma powierzchnię 1,9 ha i jest otoczony murowanym ogrodzeniem. [źródło: Wikipedia, 435648]
wyznaniejudaizm
typ cmentarzawyznaniowy
stan cmentarzanieczynny
[źródło: Wikipedia, 435648]
Polska
obszar, na którym są dostępne usługi
obszar, na którym usługi nie są dostępne
Historia
Prywatny cmentarz rodziny Singerów.
Początki cmentarza związane są z osobą Jakuba Singera - założyciela najstarszego żydowskiego rodu mieszkającego na stałe w Cieszynie. W 1631 oku zawarł on z księżną Elżbietą Lukrecją umowę o najem cieszyńskiego myta, a instrukcja księżnej z 23 kwietnia 1647 r. nadawała mu - jako książęcemu poborcy podatków - szerokie przywileje, takie jak swobodne wyznawanie religii mojżeszowej i zgoda na urządzenie cmentarza dla zmarłych rodziny Singera.

Jakub Singer zakupił w tym samym roku od mieszczanina Jana Krausa teren na tzw. Winogradach, który stał się zalążkiem dzisiejszego cmentarza. Jakub Singer pochowany został na nim jako pierwszy; jednak jego nagrobek nie zachował się do czasów współczesnych. Po wydaniu przez Karola VI edyktu tolerancyjnego w 1713 r. nastąpił napływ ludności żydowskiej do miasta i w związku z tym na cmentarzu pochówki odbywały się znacznie częściej niż dawniej. W związku z brakiem miejsc grzebalnych Singerowie dokupili w 1715 r. fragment gruntu wraz z domem od Jana Fabera, a w 1723 r. kawałek pola od Zuzanny Berisch. W uzyskanym budynku osadzono sługę, który opiekował się cmentarzem.

W czasach Marii Teresy cmentarz był już powszechnie używany przez Żydów z Cieszyna i okolic. W 1768 r. Singerowie (Hirschel Singer i jego siostra Endel, wdowa po Jakubie Oppenheimie) znów powiększyli areał kirkutu poprzez wykup przylegającego ogrodu pofolwarcznego. Utrzymywali oni w tym okresie grabarza, a za pochówek pobierali wysokie opłaty, choć 20 biednych Żydów rocznie grzebali na własny rachunek z dodaniem przyodziewku.

Cmentarz własnością gminy.
31 marca 1785 r. Mojżesz Hirschel Singer sprzedał areał cmentarza za 900 florenów ogółowi 88 tolerowanych rodzin żydowskich w Cieszynie i od tego momentu cmentarz przestał być prywatną własnością rodziny Singerów, lecz gminy żydowskiej obejmującej cały Śląsk Cieszyński. Cmentarz był stale powiększany - w 1802 r. nabyto parcelę Pawła Płoszka, a w 1836 r. teren wyeksploatowanego kamieniołomu. Od tego momentu cmentarz osiągnął swój ostateczny kształt widoczny obecnie.

Około 1820 r. przy cmentarzu wybudowano szpital dla biednych Żydów, a w 1830 r. teren cmentarza otoczono ceglanym murem. W 2. połowie XIX wieku wybudowano, istniejący do dziś, dom przedpogrzebowy z mieszkaniem dla strażnika i stajnią dla koni i karawanu. Budynek ten był darem Emanuela A. Ziffera - pochodzącego z Cieszyna specjalisty od kolejnictwa w Austrii - i poświęcony był pamięci jego rodziców, o czym informuje tablica.

W 1890 r. ze względu na brak miejsca przeznaczono na cele grzebalne teren starego domu przedpogrzebowego i domku strażnika. Cmentarz osiągnął powierzchnię 0,817 hektara z 1977 kwaterami grobowymi. Postanowiono także wybudować w niewielkiej odległości od starego nowy cmentarz, którego oddanie do użytku miało miejsce w roku 1907J. Spyra, ''Stary cmentarz żydowski w Cieszynie'', s. 95.. Po oddaniu nowego cmentarza pochówki na starym kirkucie odbywały się sporadycznie, a ostatni znany z nazwiska pochowany to dr Walter Schramek, zmarły w 1928 r. Stary Cmentarz Żydowski w Cieszynie był więc miejscem pochówków przez blisko 250 latJanusz Spyra (red.) op. cit. s. 57..

Od XIX wieku cmentarzem zajmowali się członkowie bractwa pogrzebowego Chewra Kadisza. W latach 80. i 90. XIX wieku zarządcą cmentarza był Leopold Wolf, a następnie do I wojny światowej długoletni przewodniczący bractwa Moritz Presser.

Podczas II wojny światowej.
Na początku września 1939 r. cmentarz został zamknięty przez okupacyjne władze niemieckie, a w 1941 r. skonfiskowany na rzecz III Rzeszy. W marcu 1943 r. wydano zarządzenie o przekształceniu cieszyńskich cmentarzy w parki, gdyż po przesiedleniu miejscowych Żydów nie będą już używane. Do końca wojny nic jednak w tej kwestii nie przedsięwzięto i cmentarz przetrwał okupację w dobrym stanie. Na terenie starego cmentarza gestapo przeprowadziło w kwietniu 1945 r. egzekucję 81 zakładników - w tym 18 czechosłowackich skautów. Po wojnie ciała zostały ekshumowane i przeniesione do zbiorowej mogiły na Cmentarzu Komunalnym w Cieszynie.

Po wojnie.
Po wojnie cmentarzem opiekowała się Kongregacja Wyznania Mojżeszowego w Cieszynie, a od 1966 r. Kongregacja w Bielsku-Białej. Następowała szybka dewastacja cmentarza - kradziono m.in. stare macewy na cele budowlane, a stan wykonanych z piaskowca macew pogarszało duże zasolenie gleby. Dom przedpogrzebowy został wyremontowany w latach 1972-1973, a następnie był wynajmowany na magazyny. W 1986 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków. Po 1989 r. Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej usiłowała zachować czystość i na bieżąco dokonywać niezbędnych napraw na terenie cmentarza. Rozebrany został grożący zawaleniem fragment okalającego cmentarz ceglanego muru. [źródło: Wikipedia, 435648]
Sztuka sepulkralna
Do czasów współczesnych zachowało się 1576 nagrobków, a najstarszy z nich pochodzi z 1686 r..

Najstarsze nagrobki to małe i grube stele z piaskowca zakończone trójkątem lub łukiem odcinkowym. Wgłębne inskrypcje składają się z dużych, dość ozdobnych liter. Nagrobki z drugiej ćwierci XVIII wieku są już większe i posiadają pierwsze elementy ornamentyki - takie jak rozety i wici roślinne. Około roku 1750 pojawiły się nagrobki zwieńczone łukiem pełnym, a w latach 60. wzbogacone zostały o ornamenty i elementy symboliczne (heraldyczne lwy - łączone z imieniem zmarłego, Drzewo Życia, lewicki dzban - symbol posługi kapłańskiej, korona - nawiązanie do talmudycznych trzech koron wieńczących ludzkie dzieło).

Inskrypcje stosowane na macewach w Cieszynie są bardzo krótkie i proste - należą do nich, oprócz imienia zmarłego i daty urodzenia i śmierci, krótkie pochwały dotyczące sprawiedliwości, bogobojności czy dobroczynności i opieki nad ubogimi. Sporadycznie pojawiają się dłuższe teksty nagrobne jak na steli zmarłego 22 kwietnia 1791 r. Izaaka syna Aszera z Wodzisławia:
: ''W piątek w drugi dzień półświęta Paschy 551 przyszedł Izaak do dołu na polu i upadł i pogrążył się w wodzie i łzach naszych oczu''.

Nagrobki powstałe od połowy XIX wieku straciły wygląd tradycyjnych macew, co wynikało z asymilacji Żydów. Pojawiają się nawiązania do stylistyki neoklasycznej (kwiat akantu, jońskie lub doryckie półkolumienki), a od połowy lat 50. obelisk - typowa forma nagrobna żydowskich środowisk asymilowanych. Nagrobki obeliskowe pozbawione są cech identyfikacji religijnej, czasem nie posiadają nawet inskrypcji hebrajskiej - epitafia wyryte są alfabetem łacińskim, najczęściej w języku niemieckim. Wykonane są już nie z piaskowca, lecz ciemnego granitu i wapienia krystalicznego. Na cmentarzu znajdują się także dwa nagrobki żeliwne (Ignaza Loebensteina i Estery Altman) z drugiej połowy XIX wieku. Najprawdopodobniej w Cieszynie znajdowały się także nagrobki drewniane, stosowane w ubogich pochówkach, żaden jednak nie przetrwał do naszych czasów. [źródło: Wikipedia, 435648]
Galeria
Wikipedia, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-published work
Wikipedia, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-published work
Wikipedia, Gravestones askew, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-published work
Wikipedia, Gravestones askew, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-published work
Wikipedia, Jewish ceremonial halls in Poland, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-published work
Wikipedia, Jewish ceremonial halls in Poland, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-publishe
Wikipedia, Jewish ceremonial halls in Poland, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-published work
Wikipedia, Jewish ceremonial halls in Poland, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Self-publishe
Wikipedia, 2017 in Cieszyn, Old Jewish cemetery in Cieszyn, Poland photographs taken on 2017-01-31, Quality images, Quality images by T.Bednarz, Quality images of Cieszyn, Quality images of architecture in Poland, Quality images of cemeteries in Poland, Self-published work
Wikipedia, 2017 in Cieszyn, Old Jewish cemetery in Cieszyn, Poland photographs taken on 2017-01-31,
Wikipedia, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Polish inscriptions, Self-published work
Wikipedia, Old Jewish cemetery in Cieszyn, PD-self, Polish inscriptions, Self-published work
Wikipedia
Wikipedia
Wikipedia
Wikipedia
Wikipedia, Old Jewish cemetery in Cieszyn, Self-published work
Wikipedia, Old Jewish cemetery in Cieszyn, Self-published work
Wikipedia, Ivy on Jewish gravestones in Poland, Old Jewish cemetery in Cieszyn, Self-published work
Wikipedia, Ivy on Jewish gravestones in Poland, Old Jewish cemetery in Cieszyn, Self-published work
Operatorem serwisu jest
Respekto sp. z o.o.
ul. Letnia 16
05-510 Chyliczki
123-141-6623
+48 (22) 350 75 61
kontakt@pamietam.pl
facebook/pamietam
Rozliczenia transakcji
kartą płatniczą i e-przelewem
przeprowadzane są za pośrednictwem
dotpay.pl
Mamy dla Ciebie promocję!
Twoje pierwsze zamówienie zrealizujemy całkowicie za darmo!

Wybierz jedną z opcji:
1. 1. Uprzątnięcie grobu, wyszukanie grobu, powiadomienie SMS i email ze zdjęciami grobu
2. 2. Mały znicz na grób, wyszukanie grobu, dedykacja, powiadomienie SMS i email ze zdjęciami grobu
3. 3. Małe kwiaty na grób z wyszukaniem grobu, dedykacja, powiadomie SMS i email ze zdjęciami grobu

Umieść w koszyku tylko jedną z tych opcji, a podczas płatności otrzymasz ją za darmo.
Nie pokazuj więcej tej promocji

Zamknij